داشتند . « 1 » سرانجام درباريان تصميم گرفتند تا جانى بيگ خان را كه با شيبانيان خويشى داشت به فرمانروايى بخارا برگزينند . امّا او نپذيرفت و پسرش دين محمّد خان را كه خواهر زادهء عبد اللّه خان ازبك بود و حكومت نشابور را در دست داشت ، نامزد اين مقام كرد . ولى ، دين محمّد خان به سبب جراحتى كه در پيكار با نيروهاى شاه عبّاس در هرات برداشته بود در سال 1007 ه . ق / 99 - 1598 م ، درگذشت و به همين دليل او در نظر اوزبكان به عنوان شهيد تلقى مىگرديد . امرا اين بار ، باقى محمّد خان برادر دين محمّد خان را به فرمانروايى منصوب كردند ، كه مادر او وارث دودمان شيبانيان بود . « 2 » باقى محمّد خان 1014 - 1007 ه . ق / 1605 - 1598 م تاريخنگاران عصرى از باقى محمّد خان در ماوراء النهر به عنوان پايه گذار دودمان اشترخانيان ( هشترخانيان ) ياد مىكنند ؛ اين دودمان تا نيمهء دوم سدهء هژده ميلادى قدرت را در دست داشتند . در روزگار باقى محمّد خان ، در خان نشينى بخارا دو مركز سياسى وجود داشت : نخست شهر بخارا كه « خان » در آنجا زندگى مىكرد و در قلمرو خود از محدوديتى برخوردار بود و ديگرى بلخ كه جانشينان فرمانروا يا سردارانى كه به آتاليق ( شاهزاده ) شهرت داشتند ، در آنجا فرمان مىراندند ؛ اين دوگانگى مركز سياست ، بتدريج قدرت مركزى را ضعيف ساخت و بعدها سبب آشفتگى بخارا و درگيريهاى درونى ميان جانشينان تاج و تخت گرديد . « 3 » باقى محمّد ، به دنبال توان گرفتن قدرت مركزى ، برادر خود ولى محمّد را به حكومت بلخ برگزيد تا مانع پيشرفت شاه عبّاس صفوى به سوى ماوراء النهر گردد . باقى محمّد خان و برادرش از درگيريهاى شاه عبّاس در شمال غرب ايران بهره بردند و به عزم سركوب

--> ( 1 ) . شاه جهان نامه ، ج 1 / 253 ، 254 ؛ ايران عصر صفوى / 81 ، 82 ؛ وقايع السنين و الاعوام / ؛ 492 . تاريخ افغانستان / 102 ، 103 ؛ روضة الصفاى ناصرى ، ج 8 / 311 ، 316 ؛ زندگى شاه عباس / 19 ؛ تاريخ روابط خارجى ايران در عهد شاه عبّاس اوّل / 33 . ( 2 ) . مأخذ پيشين ؛ نقاوة الآثار / 610 ؛ تاريخ عالم آراى عباسى ، ج 2 / 392 - 395 ؛ زندگى شاه عباس / 119 ، تاريخ مقيم خانى / 44 . ( 3 ) . تاريخ ادبيات ايران / 525 ، 526 .